Ferrari - jak stworzyć nazwę firmy i skutecznie ją chronić

Od warsztatu w Modenie do narodzin marki Ferrari

Historia marki jest nierozerwalnie związana z osobą Enzo Anselmo Ferrari. Otóż Enzo A. Ferrari urodził się 18 lutego 1898 roku w Modenie. Ojciec chłopca - Alfredo Ferrari prowadził przydomowy warsztat mechaniczno-metalowy, dlatego też chciał aby jego synowie - Alfredo Junior i Enzo zostali inżynierami. Jednak jak twierdził sam Enzo, jego marzenia były zupełnie inne – „No cóż, powinienem otwarcie przyznać, że moje młodzieńcze ambicje w porządku chronologicznym były następujące: śpiewak operowy, pisarz sportowy, a na końcu kierowca rajdowy”. Choć Enzo Ferrari śpiewakiem nigdy nie został, to dwa ostatnie marzenia udało mu się spełnić. Ważnym wydarzeniem w życiu chłopca był rok 1908, kiedy to dziesięcioletni wówczas Enzo odwiedził wraz z ojcem tor wyścigowy w Bolonii. Właśnie wtedy zobaczył on Felice Nazzaro, który kierując autem Fiata wygrał Coppa Florio (wyścig szosowy). Od tamtej chwili chłopak zaczął marzyć o karierze związanej ze sportem samochodowym. Pasja i fascynacja autami spowodowały, że już jako trzynastolatek Enzo nauczył się jeździć samochodem. Będąc nastolatkiem spełnił też inne marzenie, a mianowicie pisywał sprawozdania z lokalnych meczów piłkarskich dla „Gazetta dello Sport”. Działalność dziennikarska nie trwała jednak długo. Po wczesnej śmierci ojca w 1916 roku Enzo Ferrari zaczął pracę w różnych warsztatach samochodowych. Następnie w 1917 roku został  on powołany do służby wojskowej, ze względu jednak na odniesione rany zwolniono go z obowiązków. Później znalazł zatrudnienie u inżyniera z Bolonii – Giovanniego, który zajmował się naprawą i przerabianiem pochodzących z demobilu pojazdów wojskowych. Ferrari przewoził odbudowane podwozia z Turynu do Mediolanu, gdzie z kolei dołączano do nich karoserię. Podczas tej pracy Enzo zdobył wiele przydatnych kontaktów np. poznał Ugo Silvocciego, który pracował  jako kierowca testowy dla Construzioni Maccaniche Nazionale (w skrócie CMN, czyli Państwowa Fabryka Konstrukcji Mechanicznych).

CMN zajmowało się przerabianiem aut wojskowych na cywilne, lecz ze względu na państwowe fundusze pracowało również nad autami sportowymi. Dzięki kontaktom z Ugo Silvoccim w 1919 roku Enzo został kierowcą testowym i wyścigowym w CMN. Jego rajdowy debiut odbył się w wyścigu "Parma Berceto" w 1919 roku. W 1920 roku Enzo Ferrari dołączył do zespołu wyścigowego Alfa Romeo, z którą to firmą był związany przez kolejne 20 lat. W Alfa Romeo był kierowcą testowym, następnie kierowcą rajdowym, później asystentem ds. sprzedaży, aż zdecydował się przyjąć posadę szefa ekipy rajdowej Alfa Romeo (pełnił tę funkcję do 1939 roku). Chcąc rozpocząć własną działalność Enzo Ferrari odszedł z mediolańskiej firmy i założył własne przedsiębiorstwo. Nazwa dla firmy brzmiała: "Auto Avio Costruzioni Ferrari". W 1943 roku Enzo postanowił przenieść firmę z Mediolanu do Maranello.  Niestety ze względu na bombardowania podczas II Wojny Światowej budynki należące do firmy Enzo Ferrari zostały zniszczone. Odbudowano je dopiero po wojnie -  w 1946 roku.

Postanowiono wówczas nadać firmie nowy naming – „Ferrari”. Ta obowiązująca do dziś nazwa pochodzi od nazwiska jej słynnego założyciela -Enzo A. Ferrari. Ważnym wydarzeniem dla firmy był debiut w wyścigach nowopowstałego modelu Ferrari 125 Sport, który odbył się  11 maja 1947 roku. Model 125 Sport posiadał 12-cylindrowy silnik o pojemności 1500 cm3. Warto również dodać, że dwa tygodnie po debiucie auto to odniosło zwycięstwo podczas "Grand Premio" w Rzymie. Kolejne sukcesy marki to również: znalezienie się w ścisłej czołówce podczas wyścigu "Tysiąc Mil" oraz zwycięstwo w "Targa Florio". Z kolei w 1950 roku Ferrari weszło do Formuły 1 i co istotne bez przerwy jest w niej obecne. Sławy marce przysporzyli tacy kierowcy jak: Clay Regazzoni, Niki Lauda  czy Gilles Villeneuve.

W latach 60. Enzo Ferrari sprzedał 50% akcji firmy koncernowi Fiat. W latach 70. założyciel Ferrari zrezygnował też z zawodów sportowych i postanowił skoncentrować się na Formule 1.

14 sierpnia 1988 roku zmarł Enzo Ferrari. Podsumowując jego przewodnictwo nad firmą Ferrari, czyli lata 1947-88 można stwierdzić, że auta pod marką Ferrari wygrały ok. 5000 wyścigów na całym świecie. Do najistotniejszych sukcesów marki zaliczyć należy wygranie aż dziewięciu mistrzostw świata Formuły 1 i sto osiem zwycięstw w Grand Prix Formuły 1. Po odejściu założyciela – legendy marki Ferrari,  nowym prezesem i dyrektorem generalnym został Luca di Montezemolo. To właśnie on sprowadził do Ferrari Michaela Schumachera, który w 2000 roku zapewnił marce kolejne mistrzostwo.

Obecnie zakłady produkcyjne marki  Ferrari znajdują się w Modenie i Maranello. W Modenie produkowane są  karoserie, a w Maranello powstają projekty i samochody Formuły 1. Jeśli chodzi o udział własnościowy marki Ferrari, to aktualnie Fiat posiada 85% udziałów marki,  10% udziałów jest własnością syna Enzo Ferrari - Piero, zaś pozostałe 5%  należy do funduszu inwestycyjnego Mubadala Development ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Plakat reklamowy marki Ferrari, na którym widnieje hasło:
"For When the Batmobile is in the shop."
Źródło: Materiały reklamowe firmy Ferrari

Lekcja dla właścicieli firm

Ferrari udowadnia, jak kluczowe jest stworzenie nazwy, która jest:

• prosta i łatwa do zapamiętania na całym świecie,
  
• unikalna i możliwa do prawnej ochrony,
  
• powiązana z historią i wartościami marki.
  

Czarny rumak - potęga identyfikacji wizualnej

Charakterystyczne logo Ferrari - czarny koń na żółtym tle - powstało z inspiracji herbem włoskiego asa lotnictwa Francesco Baracca. W 1947 roku marka dostosowała projekt do swojej nowej nazwy, wprowadzając logo rozpoznawalne do dziś.
To przykład, jak ważne jest spójne budowanie wizualnej tożsamości marki i jednoczesne jej zastrzeżenie jako znaku towarowego.

Warto pochylić się również nad systemem identyfikacji wizualnej marki, w którego skład wchodzi projekt logo. Otóż słynne logo Ferrari pochodzi od emblematu znajdującego się na samolocie pilota myśliwskiego Francesco Baracca, który był najskuteczniejszym włoskim pilotem I wojny światowej. To właśnie on otrzymał Order Korony Italii, czyli najwyższe włoskie odznaczenie wojskowe. Francesco Baracca, który odniósł aż 34 zwycięstwa powietrzne, umieścił na kadłubie swojego myśliwca wierzgającego, czarnego rumaka. Rumak ten był herbem rodowym rodziny Baracca, która znana była jako hodowcy rasowych koni w Lugo di Romagna. Enzo Ferrari bardzo podziwiał umiejętności zmarłego podczas akcji w 1918 roku bohatera wojennego.

Logo marki Ferrari na przestrzeni lat.

Nie dziwi zatem fakt, że gdy po wygranej na torze Savio w 1923 roku Enzo Ferrari poznał rodziców włoskiego pilota to zaczął z nimi rozmawiać o ich synu oraz o znajdującym się na samolocie emblemacie. Ponoć właśnie wówczas matka asa przestworzy powiedziała do Enzo: "Ferrari, umieść symbol czarnego konia na swoich samochodach. Przyniesie Ci szczęście.” Wdzięczny za możliwość korzystania z tak znamienitego symbolu Enzo Ferrari postanowił skorzystać z rady Baraccy. Logo w kształcie tarczy z czarnym, stojącym na dwóch tylnych nogach rumakiem na żółtym tle pojawiło się po raz pierwszy na samochodzie wyścigowym marki Alfa Romeo podczas Grand Prix Spa.

Samochód ten otrzymał symbol czarnego konia, gdyż w zespole przygotowującym auto, czyli  Scuderia Ferrari był Enzo Ferrari pracujący jeszcze wówczas dla Alfa Romeo. Wracając jednak do logo – kolor żółty symbolizował Modenę – rodzinne miasto założyciela marki, a znajdujące się pod rumakiem litery „S” i „F” pochodziły od nazwy zespołu Enzo, czyli Scuderia Ferrari (w wolnym tłumaczeniu - stajnia wyścigowa Ferrari). Nad tarczą widnieją jeszcze barwy: zielona, biała, czerwona, które odpowiadają barwom włoskiej flagi i miały wskazywać na kraj pochodzenia marki. W 1947 roku logo uległo delikatnej zmianie -  na pierwszym modelu Ferrari – 125 S umieszczono prostokątne logo, które zamiast liter „S” i „F” znajdujących się pod czarnym wierzgającym rumakiem posiadało napis „Ferrari”. Z kolei barwy przywołujące na myśl włoską flagę zostały wyraźnie uformowane w prostokątny kształt flagi Włoch. Do dziś rumak z logo Ferrari jest symbolem luksusu, dostępnym tylko dla nielicznych. 
Sądzę, że najlepszym podsumowaniem marki będą słowa jej założyciela- Enzo Ferrari, który stwierdził, że: "Samochód Ferrari jest jak piękna kobieta - zanim się go zdobędzie trzeba go zapragnąć".

Ochrona marki - fundament globalnego sukcesu

Ferrari już od początku chroniło swoje oznaczenia, rejestrując znaki towarowe. Dzięki temu mogło bez przeszkód wchodzić na nowe rynki i bronić się przed nieuczciwą konkurencją. Każdy przedsiębiorca powinien:

• Sprawdzić dostępność nazwy - w bazach Urzędu Patentowego RP, EUIPO i WIPO, aby uniknąć konfliktów.
  
• Zastrzec znak towarowy - uzyskując wyłączne prawo do nazwy i logo w branży.
  
• Zabezpieczyć domeny internetowe - spójność adresu www z nazwą firmy wzmacnia markę w sieci.
  

Ferrari jako inspiracja dla Twojego biznesu

Podobnie jak Enzo Ferrari, który przemyślał nazwę i chronił swój znak, możesz zbudować markę odporną na podróbki i prawne spory. Wystarczy:

• Stworzyć unikalną nazwę z pomocą specjalistów od namingu,
  
• Sprawdzić jej dostępność prawną i domenową,
  
• Zarejestrować znak towarowy dla pełnej ochrony.
  

Jeśli chcesz szybko ruszyć z biznesem, możesz też skorzystać z gotowych nazw dla firm - oryginalnych, unikalnych i dostępnych z wolnymi domenami internetowymi.

Marcin Setlak

Absolwent prawa na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, studium prawa amerykańskiego w Chicago Kent College of Law. Słuchacz studiów podyplomowych z zakresu zarządzania projektami w Akademii Leona Koźmińskiego oraz własności intelektualnej w Szkole Prawa Własności Intelektualnej w Centrum Praw Własności Intelektualnej im. H. Grocjusza. Trener i wykładowca, współpracuje z Wydziałem Prawa UMCS w Lublinie, Akademią Leona Koźmińskiego oraz Centrum Praw Własności Intelektualnej prowadząc zajęcia, obejmujące zagadnienia związane z informatyką i nowymi technologiami.